Opis ogólny
Stal AISI 430Ti (EN 1.4510, X2CrTi17) to ferrytowa stal nierdzewna chromowa, stabilizowana tytanem (Ti). Stanowi rozwinięcie klasycznego gatunku AISI 430 (1.4016), oferując wyższą odporność na korozję międzykrystaliczną, lepszą spawalność oraz zwiększoną stabilność strukturalną w podwyższonych temperaturach. Zawartość chromu na poziomie ok. 16–18% zapewnia dobrą odporność korozyjną w środowisku atmosferycznym i przemysłowym o umiarkowanej agresywności.
Dzięki stabilizacji Ti gatunek stali 1.4510 jest odporny na sensytyzację, co czyni ją szczególnie przydatną w aplikacjach wymagających spawania, cyklicznych obciążeń cieplnych oraz długotrwałej pracy w temperaturach podwyższonych. Gatunek ten łączy atrakcyjną cenę, stabilność wymiarową i dobre właściwości technologiczne.
Oznaczenia i nazewnictwo
- ASTM / AISI 430Ti
- EN 1.4510
- X2CrTi17
- 0H17t *
- 430Ti Stainless Steel
- Ferritic stainless steel 430Ti
- Stal nierdzewna ferrytowa stabilizowana tytanem
* oznaczenie stali 0H17t było powszechnie stosowane w starszej dokumentacji technicznej, rysunkach konstrukcyjnych oraz w przemyśle przed pełnym przejściem na normy EN.
Skład chemiczny (wg EN 10088 – wartości typowe)
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C (Węgiel) | ≤ 0,03 |
| Cr (Chrom) | 16,0 – 18,0 |
| Ti (Tytan) | ≥ 5 × C (typowo 0,15 – 0,75) |
| Mn (Mangan) | ≤ 1,0 |
| Si (Krzem) | ≤ 1,0 |
| P (Fosfor) | ≤ 0,040 |
| S (Siarka) | ≤ 0,015 |
| Ni (Nikiel) | ≤ 0,75 |
| N (Azot) | ≤ 0,03 |
| Fe (Żelazo) | równowaga |
Właściwości mechaniczne (stan wyżarzony)
| Właściwość | Wartość typowa |
|---|---|
| Granica plastyczności Rp0,2 | 240–300 MPa |
| Wytrzymałość na rozciąganie Rm | 420–600 MPa |
| Wydłużenie A5 | 20–25% |
| Twardość HB | ok. 170–190 |
| Moduł sprężystości E | ~200 GPa |
| Gęstość | 7,70 g/cm³ |
Właściwości fizyczne
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Przewodność cieplna | ~26 W/m·K |
| Współczynnik rozszerzalności liniowej (20–100°C) | ~10,4 × 10⁻⁶ /K |
| Opór elektryczny | ~0,60 Ω·mm²/m |
| Temperatura topnienia | 1425–1510°C |
| Magnetyczność | stal ferrytowa – magnetyczna |
Odporność na korozję
Stal AISI 430Ti / 1.4510 / X2CrTi17 charakteryzuje się:
- dobrą odpornością na korozję atmosferyczną,
- odpornością na wilgoć, parę wodną i kondensaty,
- wysoką odpornością na korozję międzykrystaliczną (dzięki Ti),
- lepszą odpornością po spawaniu niż klasyczna stal 430,
- dobrą odpornością na utlenianie w temperaturach do ok. 800°C.
Nie jest przeznaczona do środowisk silnie agresywnych (woda morska, wysokie stężenia chlorków, silne kwasy).
Właściwości technologiczne i obróbka
Obróbka plastyczna
- bardzo dobra podatność na gięcie, tłoczenie i profilowanie,
- dobra stabilność krawędzi po obróbce,
- niższa podatność na pęknięcia niż niestabilizowany AISI 430.
Spawalność
Stal 430Ti cechuje się dobrą do bardzo dobrej spawalności:
- stabilizacja tytanem ogranicza wytrącanie węglików chromu,
- zalecane metody: TIG, MIG, MAG,
- niskie ryzyko korozji międzykrystalicznej po spawaniu,
- zwykle brak konieczności obróbki cieplnej po spawaniu.
Obróbka skrawaniem
- dobra obrabialność,
- mniejsze zużycie narzędzi niż w stalach austenitycznych.
Wykończenia powierzchni
- 2B, BA, szlif, satyna,
- dobre właściwości dekoracyjne (lepsze niż 409, porównywalne z 430).
Zastosowania stali AISI 430Ti / EN 1.4510
Gatunek ten znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie wymagane są:
- odporność korozyjna,
- stabilność cieplna,
- dobra spawalność,
- ekonomiczna alternatywa dla stali austenitycznych.
Typowe obszary zastosowań
- elementy urządzeń AGD (piekarniki, kuchenki, okapy),
- komponenty grzewcze i wentylacyjne,
- obudowy urządzeń przemysłowych,
- elementy spawane narażone na podwyższoną temperaturę,
- przemysł motoryzacyjny (osłony termiczne, elementy pomocnicze),
- architektura wnętrz i elementy dekoracyjne.
Zalety stali X2CrTi17 / AISI 430Ti
- stabilizacja tytanem – wysoka odporność na korozję międzykrystaliczną,
- dobra spawalność i formowalność,
- wysoka odporność na utlenianie,
- stabilność wymiarowa,
- brak lub śladowa ilość niklu → przewidywalna cena,
- magnetyczność,
- bardzo dobry stosunek jakości do ceny,
- materiał w pełni recyklingowalny.
Dostępne formy materiału
- blachy zimno- i gorącowalcowane,
- taśmy i kręgi,
- rury i profile,
- elementy tłoczone i gięte.
Podsumowanie
Stal nierdzewna AISI 430Ti / EN 1.4510 / X2CrTi17 to stabilizowany tytanem ferrytowy gatunek, który skutecznie eliminuje główne ograniczenia standardowej stali 430. Oferuje lepszą spawalność, wyższą odporność na korozję międzykrystaliczną oraz stabilność w podwyższonych temperaturach, zachowując przy tym konkurencyjną cenę i dobre właściwości estetyczne. Jest to optymalny wybór dla aplikacji technicznych i użytkowych wymagających trwałości, niezawodności i ekonomii.