Opis ogólny
Stal AISI 430 (EN 1.4016, X6Cr17, H17) to popularny ferrytowy gatunek stali nierdzewnej charakteryzujący się dobrą odpornością na korozję, wysoką stabilnością wymiarową oraz znakomitą podatnością na polerowanie i obróbkę plastyczną na zimno. Jest to stal niskowęglowa, niemagnetyczna w stanie wyżarzonym, wykazująca magnetyczność po obróbce plastycznej.
Gatunek ten zalicza się do grupy stali chromowych, zawierających ok. 16–18% Cr, co zapewnia odporność na korozję atmosferyczną, działanie wody, pary wodnej oraz łagodnych substancji chemicznych. Stal 1.4016 jest często wybierana jako ekonomiczna alternatywa dla stali austenitycznych typu 304/316 w aplikacjach o umiarkowanych wymaganiach korozyjnych.
Nazwa i oznaczenia gatunku
- AISI 430
- EN 1.4016
- X6Cr17 (oznaczenie EN)
- H17 (oznaczenie polskie PN)
- 430 Stainless Steel
- Ferritic stainless steel grade 430
Skład chemiczny (wg EN 10088 / typowy)
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C (Węgiel) | ≤ 0,08 |
| Cr (Chrom) | 16,0 – 18,0 |
| Mn (Mangan) | ≤ 1,0 |
| Si (Krzem) | ≤ 1,0 |
| P (Fosfor) | ≤ 0,040 |
| S (Siarka) | ≤ 0,015 |
| Ni (Nikiel) | ≤ 0,75 (typowo bardzo niski) |
| N (Azot) | ≤ 0,03 |
| Fe (Żelazo) | równowaga |
Właściwości mechaniczne (wyżarzona stal AISI 430 / 1.4016)
| Właściwość | Wartość typowa |
|---|---|
| Granica plastyczności Rp0,2 | 250–300 MPa |
| Wytrzymałość na rozciąganie Rm | 420–600 MPa |
| Twardość HB | ok. 150–200 HB |
| Wydłużenie A5 | 20–25% |
| Moduł sprężystości E | ok. 200 GPa |
| Gęstość | 7,70 g/cm³ |
Właściwości fizyczne
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Przewodność cieplna | ~26 W/m·K |
| Współczynnik rozszerzalności liniowej (20–100°C) | 10,4 × 10⁻⁶ /K |
| Odporność elektryczna | 0,60 Ω·mm²/m |
| Punkt topnienia | 1425–1510°C |
| Magnetyczność | stal ferrytowa – magnetyczna |
Odporność na korozję ferrytycznej stali H17
Stal X6Cr17 / 1.4016 / AISI 430 ferrytyczna wykazuje:
- dobrą odporność na działanie atmosfery,
- odporność na wilgoć, wodę, parę wodną,
- odporność na słabe roztwory kwasów i zasad,
- odporność na korozję naprężeniową (lepsza niż w stali austenitycznej).
Nie jest zalecana do środowisk silnie agresywnych: wody morskiej, środowisk chlorowych, przemysłu chemicznego o wysokiej kwasowości.
Obróbka i właściwości technologiczne stali 1.4016
Obróbka plastyczna
- Bardzo dobra formowalność na zimno.
- Ograniczona formowalność na gorąco (tendencja do kruchości w zakresie 400–550°C).
Spawalność
- Spawalność umiarkowana – wymaga odpowiednich technologii:
- zalecane spawanie TIG/MIG z dodatkiem stabilizującym,
- możliwość powstawania pęknięć gorących,
- preferowane cienkie blachy (<3 mm).
Obróbka skrawaniem
- Dobra skrawalność, porównywalna z konstrukcyjnymi stalami nierdzewnymi.
Polerowanie i wykończenia
- Stal AISI 430 bardzo dobrze nadaje się do polerowania na wysoki połysk (np. lustro).
- Dostępne wykończenia: 2B, BA, SB, satyna, lustro.
Zastosowania stali AISI 430 / 1.4016
Gatunek ten stali ferrytycznej jest szeroko wykorzystywany w sektorach:
AGD i wyposażenie wnętrz
- panele dekoracyjne,
- okapy, obudowy urządzeń,
- elementy kuchenne, garnki, patelnie,
- zlewy, listwy, cokoły, panele.
Przemysł motoryzacyjny
- elementy układów wydechowych,
- dekoracyjne elementy nadwozia,
- obudowy lamp i elementy mocujące.
Budownictwo i architektura
- listwy wykończeniowe,
- balustrady wewnętrzne,
- elementy dekoracyjne nienarażone na ciężkie warunki atmosferyczne.
Przemysł spożywczy
- wyposażenie zakładów spożywczych,
- pojemniki, elementy maszyn nienarażone na agresywne środowisko.
Inne zastosowania
- elementy maszyn o niskiej agresywności środowiska,
- konstrukcje dekoracyjne,
- sprzęt sanitarny niekontaktowy z agresywnymi chemikaliami.
Zalety stali 1.4016 / H17
- atrakcyjna cena – ekonomiczna alternatywa dla 304,
- wysoka odporność na korozję w warunkach atmosferycznych,
- bardzo dobre właściwości dekoracyjne,
- stabilność wymiarowa,
- dobre właściwości mechaniczne,
- łatwość obróbki i polerowania,
- materiał w 100% nadający się do recyklingu.
Dostępne formy materiału
Stal AISI 430 / X6Cr17 / 1.4016 / H17 jest dostępna w postaci:
- blach walcowanych na zimno i gorąco,
- taśm i kręgów,
- prętów,
- płaskowników,
- rur ze szwem i bezszwowych,
- profili.
Podsumowanie
Stal nierdzewna AISI 430 / EN 1.4016 / X6Cr17 / H17 to wszechstronny ferrytowy gatunek o dobrym balansie pomiędzy ceną, odpornością na korozję i właściwościami mechanicznymi. Idealny dla przemysłu AGD, architektury wnętrz, motoryzacji oraz zastosowań dekoracyjnych.